Onder de kersenboom zijn geen vreemden

Vandaag is het Lhabab Düchen, een soort Boeddhistische Moederdag waarop vriendelijkheid en dankbaarheid naar moeders centraal staat. Zeven dagen na de geboorte van Boeddha overleed zijn moeder en werd wedergeboren in het rijk van de diva’s. Toen Boeddha 41 jaar was en de verlichting had bereikt ging hij naar zijn moeder om haar te bedanken voor haar grote vriendelijkheid en haar te leren hoe ze vrij kon worden van samsara (de kringloop van leven, dood en wedergeboorte). Tijdens dit festival wordt gevierd dat Boeddha van de hemel terug naar aarde keerde. Volgens traditie in het Tibetaans boeddhisme daalde hij naar beneden met behulp van een driedelige ladder, onder aanmoediging van zijn volgeling, Maugalyayana.

Er wordt gezegd dat zowel het positieve als het negatieve karma dat je op deze feestdag verzamelt, tien miljoen keer wordt vermenigvuldigd. Een goede reden om je deze dag extra bewust te zijn van al je activiteiten van lichaam, spraak en geest. Dit leek mij een mooie gelegenheid om met jullie mijn bezoek aan de Dalai Lama van zondag 16 september in Ahoy Rotterdam te delen.

Bezoek Dalai Lama zondag 16 september 2018

Wat een inspirerende dag, denk ik bij mijzelf als ik in de trein zit terug naar huis. Het was bijzonder, de sfeer in het overvolle Ahoy, de rustige stem van de Dalai Lama, maar vooral zijn humor en aanstekelijke lach. Ik vond dat Richard Gere, voorzitter van de International Campaign for Tibet (ICT), de bijzondere energie in Ahoy aan het begin van de dag mooi verwoorden aan de hand van een Japans gedicht, “Onder de kersenboom zijn geen vreemden”. Er komen duizenden mensen als vreemden voor elkaar naar de lezingen van de Dalai Lama maar onder zijn bloesem worden we verbonden met elkaar. Hij heeft een unieke eigenschap om alles en iedereen bij elkaar te brengen en dat gevoel was voor mij zeker voelbaar vandaag.

Op het grote podium stonden naast prachtige bloemstukken ook een altaar, met een Boeddhabeeld met aan beide kanten offerschalen met vers fruit, acht Tibetaanse waterkommen en lichtjes. Voordat de Dalai Lama plaats nam op de grijze fauteuil op het podium, boog hij eerst zijn hoofd voor het altaar. In het persoonlijke gesprek tussen de Dalai Lama en Richard Gere, die hier was omdat ICT 30 jaar bestond, kwam hun vriendschap duidelijk naar voren. Maar ook de schrijnende boodschap dat de missie van de ICT in de afgelopen jaren helaas nog steeds even actueel is als toen ze 30 jaar geleden begonnen. De Tibetanen worden nog steeds beperkt in hun cultuur, religie en hun dagelijks leven. Maar ook zorgen om het milieu. Onze natuurlijke bronnen beginnen op te raken. De invloed op het milieu van het Tibetaanse plateau is groot. Veel belangrijke rivieren hebben hun oorsprong in Tibet. We moeten hier met z’n allen goed voor zorgen was de boodschap.

De rode draad van het boeddhisme en deze dag is compassie. In de publieke lezing van de Dalai Lama ‘Waarom mededogen essentieel is in deze onrustige tijd’ zegt hij dat religie geen bron zou moeten zijn van extra problemen, want dan zouden we beter af zijn zonder religie. Veel problemen waar we mee te maken hebben, zijn afkomstig van onderlinge verschillen zoals nationaliteit, kleur en religie. Dus moeten we meer kijken naar de basis; we zijn allemaal mensen. Emotioneel, mentaal en fysiek zitten we allemaal hetzelfde in elkaar. Belangrijker dan dat is dat alle mensen een gelukkig leven willen, geen problemen, geen pijn, we hebben allemaal het recht om gelukkig te zijn. Zoals de gouden regel zegt neem je eigen ervaring als voorbeeld, zodat je weet hoe het voelt. Als we hier allemaal aan werken kan de wereld over een aantal jaren er heel anders uit zien. Laten we ophouden met andere schade toe te brengen. Heb liefdevolle vriendelijkheid voor je vijanden in plaats van alleen voor je naasten. Dat is werkelijke liefde, werkelijke compassie.

Tussen het ochtendprogramma en middagprogramma liep ik langs de vele stands die in de Ahoy arena verdeeld stonden over de twee verdiepingen. Van Boeddhistische scholen tot winkels die Tibetaanse spullen verkochten. Erica Terpstra signeerde haar kinderboek “een knipoog van Boeddha”, die ze ter gelegenheid van de tentoonstelling ‘Het leven van Boeddha, de weg naar nu’ in de Nieuwe Kerk Amsterdam geschreven heeft. Ze nam alle tijd om een praatje met haar publiek te maken. Op het grote plein voor Ahoy danste de Tibetaanse gemeenschap in Nederland, volledig gekleed in Tibetaanse kleding. Genoeg om te zien. Eenmaal weer binnen in de arena vulde deze zich binnen enkele minuten met mensen voor het middagprogramma.

Geshe Thupten Jinpa benadrukte in zijn lezing dat het belangrijk is om compassie weer actief krachtig te maken in ons dagelijks leven. Hoewel compassie iets natuurlijks is, blijft het nu vaak op een niveau van response. Iets wat door iets anders getriggerd wordt. We maken niet vaak de keuze om vanuit een bepaald motivatie systeem (ambitie, boosheid of angst, verbinding) te reageren, dit doen we vaak impulsief. Als je vanuit compassie wilt reageren dan moet dat komen vanuit een plek waar geen oordelen is, waar begrip is, waar vriendelijkheid is. Dat zijn de handvatten die we allemaal kunnen gebruiken. Het is een kwestie van nieuwe gewoontes ontwikkelen. Dit kan door onze geest tot rust brengen, bewust zijn van het heden. Niet leven in het verleden of in de toekomst. We moeten zelf een stap terug kunnen nemen om onze eigen geest te waarnemen. Met dagelijkse meditatie kan je deze drie vaardigheden trainen zodat het makkelijker wordt om compassie op te roepen.

De Dalai Lama zegt in de film ‘The last Dalai Lama’ van regisseur Mickey Lemlie, die aan het einde van de dag werd vertoond, dat hij niet wilde dat het zou gaan over zijn reïncarnatie of de strijd met de Chinezen, maar dat het tijd was om zijn kennis beschikbaar te maken voor iedereen, als een soort testament. Dat is ook de reden dat de Dalai Lama samen met Dr. Eve Ekman, emotie-psycholoog, werkt aan een kaart van de geest of atlas van emotie. Hierin worden vijf stadia van emoties beschreven die met elkaar verbonden zijn (walging, boosheid, droefheid, genot en angst). Volgens de Dalai Lama zijn onze emoties onze grootste innerlijke vijanden. Om deze vijand aan te pakken en totale gemoedsrust te ervaren moeten we allereerst weten hoe deze vijand in elkaar steekt en waarom hij zo sterk is. Wanneer je je geest kan trainen met meer kennis van deze kaart of atlas van emotie dan wordt het veel gemakkelijker, niet met middelen van buitenaf maar door te oefenen, en door bewustzijn. Zo leren we de positieve tegenkracht van de negatieve, destructieve emoties kennen en dat geeft ons meer innerlijke kracht en zelfvertrouwen, die we door onze daden en glimlach uitstralen op anderen, die daar ook van profiteren. Als we dit allemaal in de praktijk zouden brengen, krijgen we een wereld vol compassie, hoe mooi is dat.

Op de vraag komt er een 15eDalai Lama antwoorde hij: “Als ik vandaag sterf, denk ik dat er zomaar twee Dalai Lama’s kunnen opstaan”.

Deze column is in een verkorte versie in de TSG Nieuwsbrief najaar 2018 verschenen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.